لە یەکێک لە ئاڵۆزترین قەیرانە مرۆییەکانی سەردەمی هاوچەرخ، شانشینی هاشمیی ئەردەن کە لەلایەن هێزە چەکدارەکانی ئەردەن، سوپای عەرەبەوە نوێنەرایەتی دەکرێت، وەک یەکێک لە نموونە هەرە دیارەکانی وەڵامدانەوەی ڕێکخراو و بەردەوام بۆ پشتیوانیکردن لە هاوڵاتیانی مەدەنی لە غەززە دەرکەوتووە.
لە ژێر ڕێنمایی ڕاستەوخۆی خاوەن شکۆ پاشا عەبدوڵلای دووەم بن ئەل حوسەین، فەرماندەی باڵای هێزە چەکدارەکان، سەربازانی ئەردەن لەسەر بنەمای ڕێبازێکی مرۆیی تەواو دامەزراو، شکۆی مرۆڤیان لە پێشینە داناوە. ئەم پایە بنەڕەتییەی سیاسەتی ئەردەن ئەوە دووپاتدەکاتەوە کە پاراستنی خەڵکی مەدەنی و کەمکردنەوەی ئازارەکانیان بەرپرسیارێتییەکی ئاکارییە کە ناچێتە ژێر ڕەچاوکردنی سیاسی و جوگرافییەوە.
هێزە چەکدارەکانی ئەردەن نەخۆشخانەیەکی مەیدانی بە توانای 41 قەرەوێڵە و 41 ئامێری ئینکوبەیتەری بۆ منداڵانی تازە لەدایک بوو لە خان یونس لە باشووری غەززە دامەزراند. بە هەمان شێوە نەخۆشخانەکە جۆرەها نۆڕینگە لەخۆدەگرێت کە لەلایەن دەستەی پزیشکی تایبەتمەندی سەر بە خزمەتگوزارییە پزیشکییەکانی شاهانەوە بەڕێوەدەبرێن. لە سەرەتای جەنگەکەوە، دوو نەخۆشخانەی مەیدانیی ئەردەن لە غەززە نزیکەی 879,000 حاڵەتیان چارەسەر کردووە، ئەمەش ڕەنگدانەوەی قەبارەی دەستێوەردانی پزیشکی ئەردەنە.
هێزە چەکدارەکانی ئەردەن وەک بەشێک لە دەستپێشخەریی ”گەڕاندنەوەی هیوا “دوو نۆرینگەی گەڕۆکی تەواو ئامێربەنکراویان دابینکرد، کە لەلایەن تیمێکی پزیشکی لە ناوەندی نیشتمانی بۆ ڕاهێنانەوەی پەل پەڕیوەکان، یاوەریکران. نزیکەی 770 پەلی دەستکردی سەرەوە و خوارەوە بۆ بریندارانی غەززە دانران. ئەمەش گۆڕانکاری لە پشتیوانی نیشاندەدات لە هاوکاریی فریاگوزاریەوە بۆ ڕاهێنانەوە و ئاوێتەکردنەوەی ماوە درێژ.
بە هەمان شێوە دەستپێشخەریی ڕێڕەوی پزیشکیی ئەردەن دڵنیاییدا لە چۆڵکردنی پزیشکی 1,807 هاوڵاتی لە غەززەوە بۆ نەخۆشخانەکانی ئەردەن، کە لە 519 نەخۆش پێکهاتبوون و لەلایەن 1,288 ئەندامانی خێزانەکانیان یاوەری کران.
بۆ زاڵبوون بەسەر سەختییەکانی گەیشتن بە غەززە لە ڕێگەی ڕێڕەوە زەمینییەکانەوە، هێزە چەکدارەکانی ئەردەن چەندین ستراتیژیان بۆ گەیاندنی هاوکاری گرتەبەر، دیارترینیان ئەنجامدانی 564 خستنەخوارەی ئاسمانیی سەبەتەی خۆراک، پێداویستی پزیشکی و فریاگوزاری بوو لە سەرانسەری غەززە. لەو ژمارەیەش، 400 دانەیان وەک ئۆپەراسیۆنی هاوبەش لەگەڵ وڵاتانی دۆست ئەنجامدران و 164 دانەیان بە تەنها لە لایەن ئەردەنەوە ئەنجامدران. بە هەمان شێوە بە هەماهەنگی لەگەڵ ڕێکخراوی خێرخوازیی هاشمیی ئەردەن و وەزارەتی کاروباری دەرەوە و بیانیەکان، هێزە چەکدارەکان ئۆپەراسیۆنێکی گواستنەوەی ئاسمانییان لە فڕۆکەخانەی سەربازیی مارکاوە ئەنجامدا، کە تێیدا 102 فڕۆکە ڕاستەوخۆ بەرەو غەززە گەشتیان کرد. 53 فڕۆکەی تر، کە نزیکەی 125 تەن هاوکاریی مرۆیی، دەرمانی بەپەلە و شیری منداڵانیان هەڵگرتبوو، بەرەو فڕۆکەخانەی ئەل عەریش لە میسڕ گەشتیان کرد.
هێزە چەکدارەکانی ئەردەن بە هەماهەنگی لەگەڵ هاوبەشەکانیدا لە ڕێگەی دەروازە زەمینییەکانەوە 201 کاروانی هاوکارییان ڕەوانەکرد. ئەمانە پێکهاتبوون لە 8,664 بارهەڵگر پڕکراو لە 111,361 تەن خۆراک، پێداویستی پزیشکی و شوێنی حەوانەوەی سەرەتایی، کە ڕاستەوخۆ بەشدارییان لە کەمکردنەوەی ئازارەکانی دانیشتوانی غەززەدا کرد.
هاوکارییەکانی ئەردەن بە تەنها سنووردار نییە بە هەوڵەکانی فریاگوزاریی ڕاستەوخۆ. دیپلۆماتکارانی ئەردەن لە سەکۆ نێودەوڵەتییەکاندا جەختیان لەسەر دۆسیەی فریاگوزاری فەڵەستین کردووەتەوە. ئەوان داوای وەستاندنی پێشێلکارییە مرۆییەکانیان کردووە و مافی چارەی خۆنووسینی گەلی فەڵەستین و ڕێگەچارەیەکیان بۆ بەدەوڵەتبوون بەرەوپێش بردووە. ئەم ڕێبازە دڵنیای دەدات لەوەی کە کارە مرۆییەکانی ئەردەن و هەڵوێستە سیاسییەکەی هاوتەریبن.
بە هەمان شێوە ئەم نیشاندەرانە ئەوە پشتڕاست دەکەنەوە کە ڕۆڵی هێزە چەکدارەکانی ئەردەن لە غەززەدا کاتی یاخود هەلومەرجی نەبووە، بەڵکو بگرە درێژکراوەی سیاسەتی مرۆیی تەواو دامەزراو بووە لەسەر ڕێنماییە شاهانەییەکان و ئەو بەهایانەی دەوڵەتی ئەردەنی لەسەر دامەزراوە.
لەبەر تیشکی ئەو ئاڵنگارییانەی کە ڕووبەڕووی وەڵامدانەوەی نێودەوڵەتی بۆ ململانێکان دەبنەوە، ئەزموونی ئەردەن وەک ڕێبازێکی فریاگوزاری مرۆیی ڕێکخراو دەرکەوتووە. ئەمە پابەندبوونی شانشینەکە بە بنەما مرۆییەکان و توانای بۆ گێڕانی ڕۆڵێکی چالاکانە کە سنوورە جوگرافییەکان تێدەپەڕێنێت و بەهاکانی هاودەنگی و بەرپرسیارێتی نێودەوڵەتی بەرەوپێش دەبات، پشتڕاست دەکاتەوە.