وێنەکان لەلایەن هێزە چەکدارەکانی ئۆزبەکستان
بەرگری و ئاسایشی نیشتمانی لە پێشینەی سەرەکی سیاسەتی دەوڵەتی ئۆزبەکستانن. لە پەراوێزی ژینگەیەکی ئاسایشی جیهانی و ناوچەییدا کە تادێت ئاڵۆزتر دەبێت، سەرنجی سەرەکی ئۆزبەکستان لەسەر پاراستنی سەقامگیری، یەکپارچەیی خاک و سەلامەتی گشتییە.
لە ساڵی 2017ـەوە، لە چوارچێوەی کارنامەی چاکسازیی سئۆزبەکستانی نوێزـدا، هێزە چەکدارەکانی ئۆزبەکستان بە پرۆسەیەکی گشتگیری هاوچەرخکردندا تێپەڕیووە کە بوارەکانی فەرماندەیی و بەڕێوەبردن، مەشقی جەنگ، لۆژیستی، گەشەپێدانی کارمەندان و پشتیوانیی کۆمەڵایەتی دەگرێتەوە و بە بەهێزکردنی خۆڕاگریی ئاکاری و دەروونی تەواودەکرێن.
ئامادەیی جەنگ و هاوچەرخکردنی مەشقەکان
چاکسازییەکان تیشکیان خستبووە سەر باشترکردنی پێکهاتە و بڵاوکردنەوەی هێز، بەرزکردنەوەی چەک و ئامێری سەربازی و برەودان بە لێهاتوویی پیشەیی کارمەندان. بەرنامەکانی مەشقکردن بۆ لەخۆگرتنی سیستەمێکی 11 وانەیی کە حەوت جۆر لە جەنگی هاوچەرخ، دوو خول لە مەشقی تایبەتمەند و فێرکاری پیشەیی یەکگرتوو بەگوێرەی پسپۆڕیی سەربازی دەگرێتەوە، نوێکراونەتەوە.
وانە ئۆپەراسیۆنییەکان، کە لە ململانێ چەکدارییە هاوچەرخەکان و چالاکییە کردارییەکانی سەربازە بیانییە پیشکەوتووەکان وەرگیراون، بە شێوەیەکی سیستەمی ئاوێتەی مەشقەکان دەکرێن. هاوشان لەگەڵ زیاتر لە 10 شێواز، چوارچێوەیەکی کاری تاکتیکیی نوێ بۆ ئەنجامدانی جەنگی هاوچەرخ پەرەی پێدراوە، کە بەکارهێنانی سیستەمی ئاسمانیی بێ کارمەند (UAS)، ڕێوشوێنی دژە سیستەمی ئاسمانیی بێ کارمەند (UAS) و لایەنەکانی جەنگی پێگەیی و سەنگەر لەخۆدەگرێت.
ژێرخان و مەیدانی مەشقکردن
لە سەرانسەری ناوچەکاندا تۆڕێک لە کەرتی کارگێڕیی سەربازی بۆ بەهێزکردنی هەماهەنگیی نێوان یەکە سەربازییەکان و دەسەڵاتە مەدەنییەکان، وە بۆ پشتیوانیکردن لە گەشەپێدانی ژێرخان دامەزراوە. دامەزراوەکانی مەشقپێکردن پڕۆژەی بیناسازی و نۆژەنکردنەوەی بەرفراوانیان تێدا ئەنجامدراوە، لەوانەیش دامەزراندنی ناوەندی تایبەتمەند بۆ نیمایشکردن، مەشقی قەناس بەدەستان و جەنگی شاخ. گۆڕەپانەکانی مەشقکردن بۆ ئەنجامدانی کرداریی سیناریۆکانی جەنگی هاوچەرخ بەکاردەهێنرێن، لەوانە بەکارهێنانی فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان (UAV) و درۆن بە ڕوانگەی چای کەسی یەکەم، پاراستن لە هێرشی ئاسمانی و تۆپهاوێژی، وە توانای مانەوەی بنکە فەرماندەییەکان، دروستکردنی پەناگەی پارێزەر، وە فەرماندەیی و بەڕێوەبردن لە بنکە شوراییەکانەوە. بۆ زیاتر بەرزکردنەوەی ئاستی مەشقکردن، زیاتر لە 50 دەستپێشخەریی بەرەوپێشبردن جێبەجێ کراوە.
کێبەرکێ و ئەدای نێودەوڵەتی
پێشبڕکێ ناوخۆییەکان ئامادەیی شەڕ بەهێز دەکەن و هاندان و ئاکار بەرزتر دەکەنەوە. کارمەندانی سەربازیی ئۆزبەکستان ئەنجامی نێودەوڵەتیی نایابیان بەدەستهێناوە: پلەی یەکەم لە نێوان 13 وڵاتدا لە پێشبڕکێیەکی زانستی شەڕکردن لە کۆماری کۆریا؛ پلەی دووەم لە پاڵەوانێتی پاسەوانیی کامبریان (Cambrian Patrol)ـی 2025 لە بەڕیتانیا، لە نێوان زیاتر لە 150 تیم کە لە زیاتر لە 30 وڵاتەوە هاتبوون؛ و پلەی یەکەم لە پێشبڕکێی ڕۆحی تیم لە پاکستان کە 31 تیم لە 14 وڵاتەوە بەشدارییان تێدا کرد. وە بۆ جاری چوارەم، قەناس بەدەستەکانی ئۆزبەکستان لە پێشبڕکێیەکی نێودەوڵەتی لە تورکیا پلەی یەکەمیان بەدەستهێنا.
بە هەمان شێوە ئۆزبەکستان دامەزراوەی مەشق بۆ کارمەندانی سەربازی بیانی، وە ژێرخانی تایبەتمەندی بنیاتنراو بۆ مەشقی مانۆڕی تاکتیکی بە بەکارهێنانی ماتۆڕ و ئۆتۆمبێلی سووک دابین دەکات.
هەماهەنگیی نێودەزگایی
ئاڵنگارییە ئاسایشییە پەرەسەندووەکان هەماهەنگیی نێوان دەزگا سەربازی، ئاسایشی و مەدەنییەکانیان بەهێزتر کردووە. بە بەشداریی 29 وەزارەت و دەزگا بۆ یەکەمجار مەشقی ستراتیژیی سیناریۆیی جەنگی ئەنجامدرا، کە تێیدا تاقیکردنەوەی میکانیزمەکانی بڕیاردانی هاوبەش و وەڵامدانەوەیان ئەنجامدا. لە ناوچە ستراتیژییە گرنگەکانی هەرێمی فێرگانا، کردارە هەماهەنگەکان لە چوارچێوەی ئەلگۆریتمێکی ئۆپەراسیۆنی یەکگرتوودا تاقیکرانەوە. لە ماوەی ساڵێکدا، ناوچە سەربازییەکان نزیکەی 200 مەشقیان ئەنجامدا، کە مەشقکردنی بەرگریکردن لە ناوچە چڕەکان بە دانیشتووان و پاراستنی ژێرخانی گرنگی لەخۆگرتبوو.
چاکسازیی پەروەردەی سەربازی
نموونەیەکی نوێی پەروەردەی سەربازی بە پشتبەستن بە باشترین مەشقە کردارییەکانی وڵاتانی وەک ئەمریکا، بەڕیتانیا، ئەڵمانیا، پۆڵەندا، تورکیا، چین، هیندستان و ئەوانی تر جێبەجێ دەکرێت. زانکۆی ئاسایش و بەرگریی سەربازی دامەزرێنرا، کە لە پێنج پەیمانگا، چوار فاکەڵتی، شەش فاکەڵتیی مەشقی ناوچەیی، 19 ناوەندی مەشقکردن، قوتابخانەیەکی پێشکەوتوو بۆ ڕاهێنانی ئەفسەری ناڕاسپێردراو و ناوەندی تایبەتمەند بۆ کارمەندانی فڕۆکەوانی و فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان پێکهاتبوو.
ژمارەی بەشەکان لە 59 بەشەوە بۆ 47 کەمکرایەوە. پابەندبوونی نوێ لە بواری تەکنەلۆژیای زانیاری، ژیریی دەستکرد، سیستەمی بێ کارمەند، ئاسایشی ئەلیکترۆنی و ڕۆبۆتیکدا ناسێنران. شێوازێکی پەروەردەیی دووانی (50% فێرکاری ناو پۆل و 50% کرداریی مەیدانی) شانبەشانی بەرنامەی مەشقی فرە قۆناغیی بەردەوام چەسپێنرا. ڕێژەی دەستەی ئەکادیمی کە خاوەنی بڕوانامەی پێشکەوتوون لە ڕێژەی 42%ـەوە بۆ 46% زیادی کردووە، لە ئێستاشدا مەشقەکانی دەرەوەی وڵات لە زیاتر لە 10 وڵاتدا ئەنجام دەدرێن.
بە دیجیتاڵکردنی فەرماندەیی و بەڕێوەبردن
پەیوەندی ئینتەرنێتی زۆر خێرا لە سەرانسەری سیستەمی وەزارەتی بەرگریدا جێگیرکراوە، لەگەڵ ئەوەشدا 14,000 بەکارهێنەر بە سەکۆ دیجیتاڵییەکان بەستراونەتەوە و زیاتر لە 50 ناوچەی کارا بەدیجیتاڵکراون. نزیکەی 2,000 کیلۆمەتر لە هێڵی پەیوەندیی وایەری زۆر خێرا دامەزراوە و زیاتر لە 60 تاقیگەی کۆمپیوتەر ئامێربەند کراون. مەشقکردن لە بوارەکانی تەکنەلۆژیای زانیاری، ئاسایشی ئەلیکترۆنی، ژیریی دەستکرد و شیکاریی زانیاری فراوانتر بووە؛ زیاتر لە 1000 کارمەندی خزمەتگوزاری لە ساڵی 2025ـدا بڕوانامەکانیان بەرزکردەوە، لەنێویاندا بەرنامەکانی مەشقکردن لە دەرەوەی وڵات.
پشتیوانیی ئاکاری، دەروونی و کلتووری
هێزە چەکدارەکانی ئۆزبەکستان گرنگییەکی تایبەت بە خۆڕاگریی ئاکاری و دەروونی دەدەن. سیستەمێکی یەکگرتوو بۆ مەشقی ئاکاری و پەروەردەیی چەسپێنراوە، لەگەڵ دیاریکردنی هەینییەک وەک ڕۆژی نیشتمانپەروەری و گەشەسەندنی ڕۆحی. دەروونناس و کۆمەڵناسانی سەربازی لە چوارچێوەیەکی کاری دامەزراوەییدا خزمەت دەکەن؛ لە ساڵی 2023ـێوە ناوەندێکی دەروونی کاردەکات و 74 ژووری فریاگوزاری دەروونی بنیاتنراوە. “بەڕێوەبەرایەتی ڕۆحانیەت و کلتوور” دروستکرا، شانۆیەکی سەربازیی حکومەت خرایە کار و پێنج ناوەندی ڕۆحانیەت و پەروەردە لەگەڵ زیاتر لە 30 دامەزراوەی کولتووریی نوێ بنیاتنران.
پاراستنی کۆمەڵاتی و بەشداریکردنی گەنجان
لە نێوان ساڵانی 2017 بۆ 2024، 9,878 سەرباز (لەنێوانیاندا 886 کارمەندی خانەنشین) لە ڕێگەی بەرنامەکانی گرێبەستی خانووبەرەوە خانووبەرەیان وەرگرتووە. هەتا مانگی شوباتی 2025، قەرەبووی کرێی خانوو بە ڕێژەی 20% زیادکرابوو و بەشدارکردن لە پێدانی پێشەکی بەگوێرەی بەرنامەکانی گرێبەستی خانووبەرەی خوازراو بۆ ئەو کارمەندە سەربازییانەی زیاتر لە 10 ساڵ خزمەتیان کردووە لە 25%ـەوە بۆ 35% زیادی کردووە.
لە ساڵی 2024، 1,146 منداڵی سەربازانی کارا و 64 منداڵی سەربازانی شەهید یاخود کەمئەندام پێشنیازی وەرگرتنی کورسیی زانکۆیان وەرگرتووە، وە لە ساڵی 2025ـدا ئەم ژمارەیە گەیشت بە 1,234 منداڵ. بە هەمان شێوە هاوکاری پێشکەش بە خێزانی سەربازانی شەهید و ئەو کارمەندانە دەکرێت کە بەهۆی برینەکانی پەیوەست بە خزمەتی سەربازییەوە کەمئەندام بوون.
لە ساڵی 2016 هەتا 2025، 322 یەکەی سەربازی و دامەزراوەی مەشقکردن، 150 دامەزراوەی کۆمەڵایەتی، شەش دامەزراوەی پەروەردەیی و زیاتر لە 20 شارۆچکەی سەربازی بنیاتنران یاخود نۆژەنکراونەوە. خزمەتگوزارییەکانی خواردن و خواردنەوە دران بە دابینکەرانی خزمەتگوزاری، ئەمەش نزیکەی 3,000 هەلی کاری مەدەنیی ڕەخساند.
لە مانگی تشرینی دووەمی 2024ـەوە پەروەردەی سەربازی و نیشتمانپەروەری لەڕێگەی چاکسازی لە مەشقی پێش بەسەربازکردن، لەگەڵ دامەزراندنی قوتابخانەی هاندان لە هەموو ناوچەیەکدا، بەهێزتر بووە. بزووتنەوەی گەنجانی ڤاتان تایانچی (پشتیوانیی لە نیشتمان) زیاتر لە 300,000 بەشداربوو یەکدەخات؛ وەکو دەرەنجام لە ساڵی 2025ـدا، نزیکەی 3,000 دەرچووی زانکۆ پەیوەندییان بە خزمەتی سەربازی ناچارییەوە کرد. لە ماوەی ساڵی خوێندنی 2025 بۆ 2026، یەکەکانی ڤاتان تایانچی لە 275 دامەزراوەی پەروەردەیی ناحکومی، 60 پەیمانگای ئەکادیمی و 469 پەیمانگای پیشەیی دروستکران.
ئەم چاکسازیانە هاوچەرخکرنێکی گشتگیری هێزە چەکدارەکانی ئۆزبەکستان پێکدەهێنن. ئەمە مەشقی جەنگ، ژێرخان، هەماهەنگیی نێودەزگایی، پەروەردەی سەربازی، سیستەمی فەرماندەیی دیجیتاڵی، ئاکار و دڵنیایی کۆمەڵایەتی لەخۆدەگرێت. سوپایەکی بەهێزتر و باشتر ڕاهێنراوی ئۆزبەکستان بۆ دەستەبەرکردنی سەقامگیری ناوخۆیی یارمەتیدەر دەبێت و لە هەمان کاتدا بەشدارییەکانی وڵاتەکە لە ئاسایشی ناوچەکەدا بەهێز دەکات.