پنځوونکې رغونه

پنځوونکې رغونه

افغان‭ ‬نجونې‭ ‬د‭ ‬کوویډ‭-‬‭ ‬19‭ ‬وبا‭ ‬پر‭ ‬وړاندې‭ ‬مبارزه‭ ‬کې‭ ‬د‭ ‬مرستې‭ ‬لپاره‭ ‬د‭ ‬زړو‭ ‬موټرو‭ ‬پرزو‭ ‬په‭ ‬کارولو‭ ‬سره‭ ‬د‭ ‬مصنوعي‭ ‬سااخیستنې‭ ‬ماشینونه‭ ‬جوړوي

یونیپث‭ ‬کارکونکی
کله‭ ‬چې‭ ‬کووید‭-‬‭ ‬19‭ ‬افغانستان‭ ‬کې‭ ‬په‭ ‬خپرېدو‭ ‬شوه،‭ ‬دا‭ ‬هیواد‭ ‬له‭ ‬ویروس‭ ‬سره‭ ‬د‭ ‬مبارزې‭ ‬لپاره‭ ‬د‭ ‬روغتیایي‭ ‬تجهیزاتو‭ ‬له‭ ‬کمښت‭ ‬سره‭ ‬مخ‭ ‬و‭.‬
خو‭ ‬په‭ ‬شمالي‭ ‬هرات‭ ‬ښار‭ ‬کې‭ ‬د‭ ‬پنځو‭ ‬نجونو‭ ‬له‭ ‬پنځونې‭ ‬او‭ ‬ابتکار‭ ‬څخه‭ ‬په‭ ‬مننې،‭ ‬افغانستان‭ ‬وکولای‭ ‬شول‭ ‬د‭ ‬ماشین‭ ‬پرزو‭ ‬پر‭ ‬مټ‭ ‬چې‭ ‬په‭ ‬اسانۍ‭ ‬سره‭ ‬په‭ ‬ټول‭ ‬هیواد‭ ‬کې‭ ‬د‭ ‬لاسرسي‭ ‬وړ‭ ‬دي،‭ ‬په‭ ‬ارزانه‭ ‬بیه‭ ‬د‭ ‬مصنوعي‭ ‬سا‭ ‬اخیستنې‭ ‬ماشینونه‭ ‬جوړ‭ ‬کړي‭.‬
دغه‭ ‬نجونې‭ ‬چې‭ ‬عمرونه‭ ‬یې‭ ‬د‭ ‬14‭ ‬څخه‭ ‬تر‭ ‬17‭ ‬پورې‭ ‬دي،‭ ‬د‭ ‬مصنوعي‭ ‬سا‭ ‬اخیستنې‭ ‬ماشین‭ ‬د‭ ‬کمښت‭ ‬له‭ ‬وجې‭ ‬د‭ ‬میخانیکي‭ ‬حل‭ ‬لارې‭ ‬لپاره‭ ‬په‭ ‬انټرنټ‭ ‬کې‭ ‬څیړنه‭ ‬پیل‭ ‬کړه،‭ ‬چې‭ ‬د‭ ‬هوا‭ ‬پمپ‭ ‬کولو‭ ‬یو‭ ‬وسیله‭ ‬یې‭ ‬طرح‭ ‬کړه،‭ ‬چې‭ ‬د‭ ‬ټویټا‭ ‬کورولا‭ ‬زړو‭ ‬موټرو‭ ‬د‭ ‬ښیښې‭ ‬د‭ ‬پاکولو‭ ‬له‭ ‬پایپونو‭ ‬څخه‭ ‬جوړ‭ ‬شوي‭ .‬
افغانه‭ ‬سوداګره،‭ ‬رویا‭ ‬محبوب‭ ‬چې‭ ‬د‭ ‬افغان‭ ‬لرلیدونکي‭ ‬په‭ ‬نوم‭ ‬چې‭ ‬موخه‭ ‬یې‭ ‬د‭ ‬ځوانانو‭ ‬یوځای‭ ‬کول‭ ‬دي،‭ ‬د‭ ‬یو‭ ‬پروګرام‭ ‬بنسټ‭ ‬اېښېدونکې‭ ‬ده،‭ ‬وایي،‭ “‬د‭ ‬دې‭ ‬ماشینونو‭ ‬څخه‭ ‬هدف‭ ‬دا‭ ‬دی‭ ‬چې‭ ‬موږ‭ ‬یې‭ ‬د‭ ‬بېړنیو‭ ‬پیښو‭ ‬لپاره‭ ‬مهال‭ ‬کاروو،‭ ‬چې‭ ‬مسلکي‭ ‬ماشینونه‭ ‬شتون‭ ‬ونلري‭. ‬په‭ ‬افغانستان‭ ‬کې‭ ‬موضوع‭ ‬دا‭ ‬ده،‭ ‬چې‭ ‬موږ‭ ‬کافي‭ ‬د‭ ‬سا‭ ‬اخیستنې‭ ‬ماشینونه‭ ‬نلرو‭. ‬که‭ ‬موږ‭ ‬مسلکي‭ ‬ماشینونو‭ ‬ته‭ ‬لاسرسی‭ ‬ونه‭ ‬لرو،‭ ‬نو‭ ‬دا‭ ‬به‭ ‬وکاروو‭.‬‭”‬

د افغانو نجونو روباټیک ټیم د موټرو پرزو په کارولو سره د سا اخیستنې مصنوعي ماشین جوړوي. اسوشیټیډ پرس

لرلیدونکي‭ ‬د‭ ‬عالي‭ ‬لیسې‭ ‬د‭ ‬داخلې‭ ‬د‭ ‬ازموینو‭ ‬پر‭ ‬بنسټ‭ ‬غوره‭ ‬کیږي،‭ ‬او‭ ‬غوره‭ ‬زده‭ ‬کونکو‭ ‬د‭ ‬نجونو‭ ‬روبوټکس‭ ‬ټیم‭ ‬رامینځته‭ ‬کړ‭. ‬بل‭ ‬ټیم‭ ‬داسې‭ ‬وسیلې‭ ‬جوړولو‭ ‬هڅه‭ ‬کوي‭ ‬چې‭ ‬د‭ ‬کروندګرو‭ ‬سره‭ ‬د‭ ‬زعفرانو‭ ‬په‭ ‬ټولولو‭ ‬کې‭ ‬مرسته‭ ‬وکړي،‭ ‬او‭ ‬بل‭ ‬ټیم‭ ‬د‭ ‬مین‭ ‬پاکانو‭ ‬سره‭ ‬د‭ ‬مرستې‭ ‬لپاره‭ ‬په‭ ‬بي‭ ‬پیلوټه‭ ‬الوتکې‭ ‬او‭ ‬اتومات‭ ‬ماشینونو‭ ‬باندې‭ ‬کار‭ ‬کوي‭. ‬
په‭ ‬افغانستان‭ ‬کې‭ ‬د‭ ‬کووید‭-‬‭ ‬19‭ ‬لومړۍ‭ ‬پېښه‭ ‬د‭ ‬2020‭ ‬په‭ ‬فبروري‭ ‬میاشت‭ ‬کې‭ ‬په‭ ‬هرات‭ ‬کې‭ ‬وموندل‭ ‬شوه‭. ‬چارواکو‭ ‬د‭ ‬زیاتو‭ ‬ساه‭ ‬اخیستنې‭ ‬ماشینونو‭ ‬غوښتنه‭ ‬وکړه‭. ‬ډاکټران‭ ‬په‭ ‬داسې‭ ‬لاسي‭ ‬بادي‭ ‬کڅوړو‭ ‬مجهز‭ ‬وو‭ ‬چې‭ ‬د‭ ‬مرسته‭ ‬کوونکو‭ ‬روغتیایي‭ ‬کارکوونکو‭ ‬لخوا‭ ‬کارول‭ ‬کیږي‭ ‬چې‭ ‬په‭ ‬مرسته‭ ‬یې‭ ‬په‭ ‬پېړنیو‭ ‬پیښو‭ ‬کې‭ ‬د‭ ‬ناروغ‭ ‬سږو‭ ‬ته‭ ‬هوا‭ ‬په‭ ‬فشار‭ ‬سره‭ ‬دننه‭ ‬کیږي‭. ‬مګر‭ ‬د‭ ‬هوا‭ ‬اتوماتیک‭ ‬جریان‭ ‬لپاره‭ ‬د‭ ‬اړتیا‭ ‬وړ‭ ‬ماشین‭ ‬تېرایستونکی‭ ‬ثابت‭ ‬شو‭.‬
سومیه‭ ‬فاروقي،‭ ‬دیانا‭ ‬وهابزاده،‭ ‬فولرناس‭ ‬پویا،‭ ‬ایلهام‭ ‬منصوري‭ ‬او‭ ‬ناهيد‭ ‬رحیمي‭ ‬د‭ ‬یو‭ ‬برقي‭ ‬موډل‭ ‬د‭ ‬جوړولو‭ ‬غوښتنې‭ ‬ته‭ ‬ځواب‭ ‬ورکړ‭ ‬چې‭ ‬کیدی‭ ‬شي‭ ‬په‭ ‬چټکه‭ ‬او‭ ‬ارزانه‭ ‬بیه‭ ‬تولید‭ ‬شي‭. ‬د‭ ‬مسلکي‭ ‬درجې‭ ‬لرونکي‭ ‬سا‭ ‬اخیستنې‭ ‬ماشین‭ ‬نږدې‭ ‬50000‭ ‬ډالر‭ ‬لګښت‭ ‬لرلی‭ ‬شي،‭ ‬خو‭ ‬د‭ ‬افغانستان‭ ‬نسخه‭ ‬به‭ ‬شاوخوا‭ ‬500‭ ‬ډالر‭ ‬لګښت‭ ‬ولري‭.‬
د‭ ‬انجونو‭ ‬روبوټیکس‭ ‬ټیم‭ ‬په‭ ‬متحده‭ ‬ایالاتو‭ ‬کې‭ ‬د‭ ‬ماساچوسیټس‭ ‬ټیکنالوژۍ‭ ‬انستیتوت‭ ‬لخوا‭ ‬خپور‭ ‬شوي‭ ‬ډیزاین‭ ‬څخه‭ ‬کار‭ ‬واخیست‭ ‬چې‭ ‬لاسي‭ ‬چلیدونکې‭ ‬کڅوړې‭ ‬د‭ ‬ارزانه‭ ‬بریښنایی‭ ‬موټور‭ ‬نښلیدلو‭ ‬ته‭ ‬اړتیا‭ ‬لري‭. ‬د‭ ‬دې‭ ‬کار‭ ‬له‭ ‬پیل‭ ‬څخه،‭ ‬افغان‭ ‬نجونو‭ ‬وموندله‭ ‬چې‭ ‬د‭ ‬ځانګړو‭ ‬موټرو‭ ‬د‭ ‬کړکۍ‭ ‬پاکولو‭ ‬موتور‭ ‬کار‭ ‬ورکوي‭.‬
په‭ ‬هرات‭ ‬کې‭ ‬د‭ ‬قرنطین‭ ‬ترڅنګ،‭ ‬د‭ ‬نجونو‭ ‬ټیم‭ ‬باید‭ ‬د‭ ‬وسایطو‭ ‬زړو‭ ‬پرزو‭ ‬د‭ ‬موندلو‭ ‬لپاره‭ ‬په‭ ‬ځیرکۍ‭ ‬سره‭ ‬عمل‭ ‬کړی‭ ‬وای‭. ‬د‭ ‬ټیم‭ ‬کپتان‭ ‬فاروقي‭ ‬وویل،‭ “‬ډیری‭ ‬مواد‭ ‬چې‭ ‬موږ‭ ‬یې‭ ‬کاروو‭ ‬په‭ ‬حقیقت‭ ‬کې‭ ‬د‭ ‬ټیوټا‭ ‬کرولا‭ ‬موټرو‭ ‬پرزو‭ ‬څخه‭ ‬دي‭.”‬
ځکه‭ ‬چې‭ ‬کرولا‭ ‬په‭ ‬افغانستان‭ ‬کې‭ ‬معمولاٌ‭ ‬کارول‭ ‬کیږي،‭ ‬او‭ ‬د‭ ‬سا‭ ‬اخیستنې‭ ‬ماشینونه‭ ‬جوړول‭ ‬ښایي‭ ‬نسبتا‭ ‬ساده‭ ‬کار‭ ‬وي‭. ‬ډیزاین‭ ‬لاهم‭ ‬په‭ ‬ټول‭ ‬هیواد‭ ‬کې‭ ‬د‭ ‬وېشل‭ ‬کېدو‭ ‬او‭ ‬ورپېژندل‭ ‬کېدو‭ ‬دمخه‭ ‬باید‭ ‬د‭ ‬افغانستان‭ ‬د‭ ‬روغتیا‭ ‬وزارت‭ ‬لخوا‭ ‬تایید‭ ‬شي‭.‬
د‭ ‬افغانستان‭ ‬لرلیدونکی‭ ‬ټیم‭ ‬د‭ ‬افغان‭ ‬نجونو‭ ‬ترمنځ‭ ‬د‭ ‬ساینس‭ ‬د‭ ‬پراختیا‭ ‬لپاره‭ ‬رامینځته‭ ‬شوي،‭ ‬چې‭ ‬په‭ ‬دوديز‭ ‬ډول‭ ‬یې‭ ‬د‭ ‬افغان‭ ‬هلکانو‭ ‬په‭ ‬پرتله‭ ‬کمې‭ ‬زده‭ ‬کړه‭ ‬کړي‭. ‬په‭ ‬2017‭ ‬کې‭ ‬پخوانی‭ ‬روبوټکس‭ ‬ټیم‭ ‬په‭ ‬واشنګټن‭ ‬کې‭ ‬په‭ ‬یوه‭ ‬نړیواله‭ ‬سیالۍ‭ ‬کې‭ ‬برخه‭ ‬واخیسته،‭ ‬چې‭ ‬د‭ ‬ټیم‭ ‬غړي‭ ‬د‭ ‬دوی‭ ‬د‭ ‬زړورتیا‭ ‬له‭ ‬کبله‭ ‬وستایل‭ ‬شول‭. ‬په‭ ‬پیل‭ ‬کې‭ ‬متحده‭ ‬ایالاتو‭ ‬ته‭ ‬د‭ ‬سفر‭ ‬لپاره‭ ‬دوی‭ ‬ته‭ ‬ویزې‭ ‬ورنکړل‭ ‬شوې‭. ‬ټیم‭ ‬د‭ ‬ولسمشر‭ ‬ډونالډ‭ ‬ټرمپ‭ ‬له‭ ‬مداخلې‭ ‬وروسته‭ ‬امریکا‭ ‬ته‭ ‬ولاړ‭.‬
لرلیدونکی‭ ‬ټیم‭ ‬پدې‭ ‬اړه‭ ‬کم‭ ‬پوهاوی‭ ‬درلود‭ ‬چې‭ ‬د‭ ‬2020‭ ‬کروناویروس‭ ‬وبا‭ ‬به‭ ‬ملي‭ ‬بیړنی‭ ‬حالت‭ ‬رامینځته‭ ‬کړي‭ ‬او‭ ‬د‭ ‬دوی‭ ‬استعداد‭ ‬ته‭ ‬به‭ ‬اړتیا‭ ‬پیدا‭ ‬شي‭. ‬په‭ ‬زرګونو‭ ‬افغانان‭ ‬په‭ ‬ناروغۍ‭ ‬اخته‭ ‬شول،‭ ‬او‭ ‬دغه‭ ‬هیواد‭ ‬د‭ ‬نږدې‭ ‬40‭ ‬ملیونه‭ ‬نفوس‭ ‬لپاره‭ ‬یوازې‭ ‬400‭ ‬د‭ ‬سا‭ ‬اخیستنې‭ ‬مصنوعي‭ ‬ماشینونه‭ ‬درلودل‭.‬
سمیه‭ ‬د‭ ‬خپل‭ ‬ټیم‭ ‬د‭ ‬سا‭ ‬اخیستنې‭ ‬د‭ ‬ماشین‭ ‬د‭ ‬نمونې‭ ‬په‭ ‬اړه‭ ‬وویل،‭ “‬حتی‭ ‬نو‭ ‬زه‭ ‬به‭ ‬ډېره‭ ‬خوښه‭ ‬شم،‭ ‬که‭ ‬چېرته‭ ‬د‭ ‬یو‭ ‬ناروغ‭ ‬ژوند‭ ‬هم‭ ‬وژغوري‭.” 
سرچينې‭: ‬ملي‭ ‬عامه‭ ‬راډیو‭ (‬متحده‭ ‬ایالات‭)‬،‭ ‬بي‭ ‬بي‭ ‬سي،‭ ‬ملي